นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 102 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

สัคคกัณฑ์ 69 การสลบ ๒ : จิตฺตปีฬา, วิสญฺญิตา38 ความประมาท, ความไม่มีสติ ๒ : สติโวสฺสคฺค, ปมาท ความแตกตื่น ๒ : โกตูหล, กุตูหล ๑๗๔. วิลาโส ลลิตํ ลีลา หาโว เหฬา จ วิพฺภโม อิจฺจาทิกา สิยุํ นาริ- สิงฺคารภาวชา กิริยา. ๑๗๔. กิริยา อากัปกิริยา นาริสิงฺคารภาวชา อันเกิดเพราะความ ต้องการซึ่งความรักของสตรี อิติ อาทิกา สิยุํ มีอย่างนี้เป็นต้นคือ วิลาโส อากัปกิริยาที่แปลก เช่นการมองไปมองมาเวลาไปใกล้คนรัก ลลิตํ อากัปกิริยา วางท่าทางสงบเสงี่ยมอ่อนหวาน ลีลา อากัปกิริยาเสแสร้ง หาโว อากัปกิริยา ที่เก็บอาการไว้แม้ต้องการสนุกสนาน วิพฺภโม อากัปกิริยาที่แสดงอาการเขิน อายเพราะการมาของคนรัก ๑๗๕. หสนํ หสิตํ หาโส มนฺโท โส มิหิตํ สิตํ อฏฺฏหาโส มหาหาโส, โรมญฺโจ โลมหํสนํ. ๑๗๕. การหัวเราะ ๓ : หสน, หสิต, หาส โส (หาโส) การหัวเราะนั้น มนฺโท เพียงนิดหน่อย มิหิตํ ชื่อว่า มิหิตะ สิตํ ชื่อว่า สิตะ[การยิ้ม ๒ : มิหิต, สิต] มหาหาโส การหัวเราะเสียงดัง อฏฺฏหาโส ชื่อว่า อัฏฏหาสะ 38 อีกนัยหนึ่ง ถ้าเป็นปาฐะว่า “จิตฺตปีฬา’ธิ สญฺญิตา” พึงแปลว่า จิตตปีฬา - ความทุกข์ระทมแห่งจิต (ปณฺฑิเตน) อันบัณฑิต สญฺญิตา พึงทราบ อาธิ ว่า อาธิ [นัยแรกเป็นมติฎีกา ส่วนนัยหลังเป็นมติของนิสสยะ สีหฬ]

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI